Nước nhiễm Asen: Chung sống với… tử thần

Khu vực đồng bằng sông Hồng và một số vùng khác của Việt Nam bị nhiễm độc asen (thường được biết đến với tên gọi "thạch tín") trong nước ngầm không phải là mới. Nhưng thạch tín từ đâu mà ra? Làm thế nào để nhận biết được mình đang sống trong khu vực có thể bị ảnh hưởng bởi ô nhiễm thạch tín và tìm cách hạn chế tốt nhất ô nhiễm thạch tín trong điều kiện hiện có lại là những băn khoăn chưa từng được giải đáp thỏa đáng.

Thạch tín ở ngay dưới chân 

Trong một kết quả nghiên cứu từng được công bố, Hà Nội nằm trong số 10 địa phương có nguồn nước ngầm bị nhiễm asen vượt mức cho phép. Trong số các địa phương này còn có Hưng Yên, An Giang, Đồng Tháp… Tại Hà Nội, Thanh Trì và Từ Liêm là hai nơi được đánh giá là bị nhiễm asen trong nước ngầm nặng nhất. 

Còn theo một nghiên cứu khác, với thực trạng sử dụng nước như hiện nay, ước tính có khoảng 17 triệu người Việt Nam có nguy cơ bị nhiễm thạch tín do sử dụng nguồn nước ngầm bị ô nhiễm. Thạch tín là một chất độc không màu, không mùi vị, không thể phát hiện được bằng giác quan, khi tích tụ trong cơ thể trong nhiều năm sẽ gây ra những căn bệnh hiểm nghèo như ung thư các cơ quan nội tạng, bệnh tim mạch… cũng như một số bệnh về tâm trí. Các triệu chứng bên ngoài đầu tiên của người uống nước nhiễm asen là xuất hiện các đốm sẫm màu trên thân thể hay đầu các chi, đôi khi xuất hiện các vùng sừng hóa trên bàn tay, bàn chân…

Cách đây ít lâu, Trung tâm Nước sinh hoạt và Vệ sinh môi trường thuộc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Nội đã lấy 1.640 mẫu nước từ các giếng khoan hộ gia đình, trường mầm non, trạm y tế và 187 trạm cấp nước tại 420 xã, thị trấn thuộc khu vực ngoại thành để làm xét nghiệm.

Qua phân tích, kết hợp với các tài liệu quan trắc cho thấy nguồn nước ngầm bị nhiễm bẩn ở nhiều nơi. Chẳng hạn như tại xã Chàng Sơn, huyện Thạch Thất, có 123 mẫu nước ngầm được lấy để phân tích thì có 86 mẫu bị nhiễm bẩn với các kết quả khác nhau như có màu lạ, độ đục cao gấp 5 lần cho phép, hàm lượng amoni cao gấp nhiều lần cho phép, thậm chí có nhiều mẫu có chỉ số coliform, ecoli cao hơn cho phép nhiều lần. Sau đó là hàng trăm hộ dân thôn Phú Mỹ, Mỹ Đình, Từ Liêm phát hiện nguồn nước sinh hoạt sử dụng trong nhiều năm nay bị nhiễm asen, có nơi vượt tới 43 lần mức cho phép…

Câu hỏi đầu tiên được đặt ra: Vậy thì asen từ đâu ra? Lý giải được phần nào thắc mắc này sẽ giúp ích cho việc phòng tránh hiệu quả hơn nhiễm độc asen vào cơ thể người, cây trồng, vật nuôi.

Asen từ đâu đến?

GS.TS Phạm Hùng Việt, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu công nghệ môi trường và Phát triển bền vững (CETASD), là Chủ nhiệm đề tài nghiên cứu: "Cơ chế làm chậm sự di chuyển của asen qua tầng chứa nước sâu Pleistocene" được quốc tế đánh giá cao. Được biết nhiều kết quả nghiên cứu trước đây của CETASD đã được sử dụng làm cơ sở khoa học góp phần tư vấn cho Chính phủ xây dựng "Chiến lược hành động quốc gia về nghiên cứu ô nhiễm asen trong nước ngầm và giải pháp khắc phục", đồng thời góp phần giúp hoạch định chính sách về quản lý khai thác nước ngầm và định hướng khai thác nước mặt dần thay thế nước ngầm trên địa bàn Hà Nội.

Còn riêng về công trình đang nói đến, hợp tác cùng Trường đại học Colombia, Hoa Kỳ, việc nó được đăng tải trên Tạp chí Nature có thể coi như sự khẳng định về tầm quan trọng của vấn đề cũng như công sức và năng lực của các nhà khoa học trước thế giới. Mỗi năm, tạp chí này nhận được hơn 10.000 bài gửi đến, nhưng chỉ có 8% trong số đó lọt qua được vòng bình duyệt và được công bố. Và đây cũng mới là công trình thứ 5 của Việt Nam từ trước đến nay được công bố trên tạp chí này.

Khởi thủy của câu chuyện bắt đầu từ những năm 1997 - 1998. Khi ấy cũng đã có vài đơn vị nghiên cứu địa chất trong nước thông báo về kết quả tìm thấy asen trong các mẫu lấy từ khu vực sông Hồng, sông Mã và đồng bằng sông Cửu Long khá cao, tới 50 microgram/lít nước, trong khi ngưỡng cho phép chỉ là 10. Song, nó chỉ thực sự nóng lên khi các nhà khoa học của CETASD biết đến những trường hợp nhiễm độc asen trên người ở Bangladesh. Nhiều người dân nơi đây sau thời gian ủ bệnh đã phát sinh hiện tượng bị sừng hóa chân tay, người bỗng dưng nổi nhiều vết mẩn, đổi màu sắc tố da, sau đó trầm trọng hơn là hư hỏng cơ quan nội tạng như thận, bàng quang và tử vong. Tất cả đều do asen.

Có một chi tiết đáng lưu tâm là trước đó, người dân Bangladesh cũng có thói quen dùng nước mặt lấy trực tiếp từ sông hay giếng khơi giống như ở vùng đồng bằng Bắc bộ của Việt Nam. Bởi nguồn nước không đảm bảo nên rất nhiều trường hợp bị tiêu chảy hoặc bệnh ngoài da, ô nhiễm đường ruột. Những bệnh này thì thường phát bệnh ngay, và dấu hiệu cũng rõ. Sau đó, khi được các tổ chức quốc tế giúp cho việc khoan giếng để sử dụng nước ngầm, những bệnh này bớt hẳn. Tuy nhiên, sau vài năm thì những trường hợp nhiễm độc asen bắt đầu được ghi nhận. Nước giếng khoan nhiễm asen không khác gì nước không nhiễm asen, rất trong và mát. Và bản thân những dấu hiệu nhiễm độc asen qua nước ăn mất một thời gian ủ bệnh khá dài mới phát lộ…

Một nhóm nhà khoa học địa chất Anh lúc bấy giờ vào cuộc, và kết luận rằng nguồn ô nhiễm asen ở Bangladesh có nguồn gốc từ dãy Himalaya. Kết luận này đã khiến GS. TS Phạm Hùng Việt cùng các cộng sự của mình nảy ra băn khoăn rằng, liệu với cấu trúc địa chất thủy văn khá tương đồng, cộng với những dòng sông chính của của Việt Nam như sông Hồng và sông Cửu Long đều có nguồn gốc từ vành đai chân dãy Himalaya như dòng sông chính của Bangladesh có liên quan với những báo cáo của ngành địa chất trước đó? Và thế là một loạt các dự án khảo sát, nghiên cứu nước ngầm và ô nhiễm asen được tiến hành, với sự hỗ trợ của các quốc gia phát triển và tổ chức quốc tế, đầu tiên là từ Thụy Sĩ. Kết quả cho thấy mức độ ô nhiễm asen ở các vùng châu thổ của Việt Nam rất cao.

Ngay thời điểm ấy, nhóm nghiên cứu của GS. TS Phạm Hùng Việt đã chỉ ra rằng, trong số 9 nhà máy nước trên địa bàn Hà Nội lúc bấy giờ, một nửa số đó nước lấy lên có ô nhiễm asen trên mức cho phép. Nặng hơn cả là nhà máy nước Hạ Đình và Pháp Vân. Thời điểm ấy lên tới gần 100 microgram/lít nước. Chỉ duy nhất một nơi mà hàm lượng asen trong nước ngầm dưới mức tiêu chuẩn, đó là nhà máy nước Ngọc Hà.

Loạt các nghiên cứu được CETASD triển khai sau đó đã đạt được thành tựu, chẳng hạn như đánh giá mức độ ô nhiễm asen trong nước ngầm thông qua biểu đồ chỉ số phụ trợ đo nhanh ngoài hiện trường; nâng cấp năng lực xét nghiệm nước nhiễm asen cho các phòng thí nghiệm và đỉnh cao, chính là đề tài nghiên cứu "Cơ chế làm chậm sự di chuyển của asen qua tầng chứa nước sâu Pleistocene", với kết luận mất 12 năm để ô nhiễm asen từ tầng nước nông (Holocene) xuống tầng nước sâu Pleistocene nếu không có biện pháp ngăn chặn buộc cả thế giới phải quan tâm…

Tuy nhiên, đấy là câu chuyện khoa học. Còn về mặt thực tế đời sống, đến đây lại nảy sinh thắc mắc rằng vậy thì cùng mức độ ô nhiễm như nhau, tại sao người dân Bangladesh có những biểu hiện nhiễm độc asen rõ như vậy, còn ở Việt Nam lại gần như không thấy? Chẳng lẽ do thể trạng người Việt Nam khác, thích nghi được hơn chăng, hay là vì lý do nào khác?

Cần biết để mà tránh

Những nghiên cứu cụ thể của CETASD hiển nhiên là có thể nhìn thấy ngay giá trị đối với đời sống. Bởi vì với kết quả khoanh vùng rất chi tiết về mức độ ô nhiễm asen trong nước ngầm sẽ giúp cho người dân khi chưa có nước máy sạch để dùng cần phải cảnh giác với nước ngầm, không sử dụng bừa bãi.

Có một điều mà chắc chắn không nhiều người biết, đó là asen cũng có dăm bảy loại. Asen vô cơ thì độc, còn asen hữu cơ thì không gây ảnh hưởng tới sức khỏe con người. Trong asen vô cơ, thì asen5 không độc bằng asen3. Và asen3 này chính là thạch tín. Sau một loạt các phân tích về cấu trúc phân tử, về cơ chế hấp thụ và giải phóng của Fe₂ (sắt 2) và Fe₃ (sắt 3) đối với asen, GS. TS Phạm Hùng Việt đi đến kết luận chính những chiếc bể lọc bằng cát mà ta vẫn hay dùng để lọc nước giếng khoan là tác nhân loại trừ tới 90% asen trong nước.

Rõ ràng mục đích ban đầu của những bể lọc bằng cát và than nhằm mục đích làm trong nước, giữ lại những cặn sắt xỉn vàng mà ta có thể nhìn thấy bằng mắt thường, thì đó lại chính là động tác lọc asen thông qua hiện tượng đồng kết tủa tự nhiên giữa asen3 hòa tan trong nước với Fe₂ cũng hòa tan trong nước. Bởi thế nên mới có chuyện ngược đời, rằng nơi nào nước giếng khoan đưa lên càng nhiều cặn sắt, mùi tanh, thì nước sau khi được lọc qua bể lại càng sạch asen bấy nhiêu! Ngay kể cả đối với các nhà máy nước, đều có công đoạn làm thoáng, lọc sắt và các loại quặng có hại trong nước cũng chính là lọc asen. 

Ở những vùng vi sinh vật hoạt động mạnh, quặng sắt Fe₃ không hòa tan trong nước biến đổi thành Fe₂ hòa tan trong nước nhiều hơn, thì nước cũng ít bị ô nhiễm asen hơn. Theo GS. TS Phạm Hùng Việt, đó là khu vực phía bắc sông Hồng, cụ thể là cả một dải chạy dài từ Gia Lâm, qua khu Việt Hưng, lên đến tận Đông Anh… Câu chuyện này của ông Giám đốc CETASD làm tôi nhớ đến trong một cuộc hội thảo khoa học, đã có một nhà khoa học khuyên người dân đồng bằng sông Cửu Long cố gắng hạn chế tối đa dùng nước giếng khoan, bởi hàm lượng Fe₂ hòa tan trong nước ở đây cực kỳ thấp, không đủ để lọc đi lượng asen tối thiểu…

Một thói quen nữa của người Việt, theo GS. TS Phạm Hùng Việt, cũng có thể là một tác nhân tích cực cho quá trình lọc asen khỏi nước uống, đó là thói quen không hay uống nước trắng. Nếu như việc đun sôi nước hoàn toàn không có tác dụng trong việc lọc asen trong nước thì chính thói quen uống trà, nước lá lại có thể là lần lọc asen thứ hai trước khi đưa nước vào cơ thể.

"Khi chúng ta chế một ấm trà, một cốc nước lá uống không ngon mà đổ đi, thì đó rất có thể là đã có một thành phần hóa học trong cây chè, nước lá đã phản ứng với thành phần của nước, asen chẳng hạn, khiến cho nước không ngon, hoặc thậm chí không uống được. Thói quen này của người Việt khác hẳn với nhiều quốc gia khác, thường chỉ uống nước lọc hoặc thậm chí, uống thẳng từ nguồn. Tuy nhiên, nếu để kết luận rằng nó là một yếu tố lọc asen, thì cần phải có nghiên cứu một cách nghiêm túc!"

Read More

Người dân tại khu đô thị Mỹ Đình I không còn phải sử dụng nước có asen

ECOMAX ltd là một trong những đơn vị hàng đầu về lọc nước và xử lý nước. Chúng tôi đã đi đến rất nhiều nơi để đem lại nguồn nước sinh hoạt cho người dân với niềm tự hào trên 5 năm về xử lý nước. Từ Bắc Ninh đến Thái Nguyên, từ Hà Nội, Hưng Yên đến Hà Nam, hay Thái Bình, Hòa Bình, Phú Thọ, Vĩnh Phúc,…đã nhận được những sự phản hồi tích cực từ phía khách hàng.

 

Như chúng ta đã biết, nguồn nước ngầm nhiễm Asen và kim loại nặng gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người, lâu nay đang là vấn đề thời sự của thế giới và ở Việt Nam. Gần đây, các nhà khoa học thuộc Viện Hóa học (Viện hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) đã nghiên cứu, ứng dụng thành công hệ thống xử lý nước nhiễm Asen an toàn và hiệu quả… Vậy việc xử lý nước nhiềm asen (thạch tín) có trong nước là một việc làm hết sức cần thiết đối với cuộc sống người dân. Trò chuyện với chúng tôi: Ông Nguyễn Long – Trưởng phòng kỹ thuật, Công ty TNHH Thương Mại Sản Xuất Ecomax cho biết: “Asen là một chất cực độc ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của người dân”. Ông còn cho biết thêm về những khảo sát của mình về nguồn nước ngầm hay nước giếng khoan ở Hà Nội và các tỉnh lân cận “Nguồn nước ngầm bị nhiễm asen nặng, nếu không có biện pháp xử lý kịp thời thì sẽ không biết hậu quả của nó như thế nào”.

Hiểu biết được hậu quả đó, không ít tổ chức, gia đình đã tìm đến công ty chúng tôi để có được giải pháp tốt nhất cho nguồn nước nhà mình. Điển hình là nhà máy cấp nước ở Khu Đô thị Mỹ Đình I – Từ Liêm đã có được một hệ thống tháp lọc loại bỏ asen chuyên dụng. Công trình vừa đực chúng tôi hoàn thiện và đưa vào sử dụng.

Tỏ ra hài lòng với công trình xử lý nước, Quản lý nhà máy cấp nước tâm sự “Rất tình cờ khi tôi search trên internet một đơn vị xử lý nước, liên hệ với công ty, tôi đã được kỹ thuật tư vấn nhiệt tình, được khảo sát nguồn nước nhà tôi và nhận được giải pháp tốt nhất cho nguồn nước nhà tôi”. Anh còn nhấn mạnh thêm: “Đây là một việc mà tôi đã băn khoăn từ rất lâu, rất may mắn là tôi đã tìm được một đơn vị có uy tín như Ecomax”. 

Trước khi ra về, đội ngũ kỹ thuật công ty chúng tôi đã nhận được những cái bắt tay vui vẻ, chắc hẳn cán bộ và nhân viên rất hài lòng về công việc mà chúng tôi đã triển khai. Chính cái bắt tay thiện cảm đó, chúng tôi đã có thêm động lực để làm việc tốt hơn. Từ giờ trở đi, người dân Hà Nội đã có nước an toàn sử dụng mà không cần phải lo lắng bị nhiễm độc.

Hãy liên  hệ với chúng tôi ngay theo số hotline: 0969554333 để được tư vấn giải pháp tốt nhất.

Read More

Dân chung cư Mỹ Đình tố nước sạch nhiễm Thạch tín cao gấp 43 lần

Người dân chung cư N01 khu nhà ở Phú Mỹ (Mỹ Đình, Hà Nội) cho rằng, nguồn nước họ sử dụng bị nhiễm Asen cao gấp 37 – 43 lần cho phép. Tuy nhiên, chủ đầu tư cho rằng, đây chưa phải kết quả chính xác. 

Mấy ngày qua, hơn 100 hộ dân dân chung cư N01 (Mỹ Đình, Từ Liêm) thiếu nước sinh hoạt. Nguồn nước sạch qua trạm bơm do Công ty CP Đầu tư Bất động sản Hà Nội cung cấp bị bẩn đục, không ai dám dùng. Hàng ngày, người dân phải chờ mua nước của Công ty Nước sạch Hà Nội chở đến.

Chị Đặng Phương Loan cho biết, chị chuyển đến khu nhà này từ năm 2007, nhiều lần nước bị đục, bẩn song không được chủ đầu tư giải quyết dứt điểm. Do không còn cách nào khác nên người dân đành sử dụng cho sinh hoạt hàng ngày.

Người dân căng băng rôn phản đối chủ đầu tư cung cấp nước bẩn

Cuối tháng 8, một người dân tại khu nhà đã đem mẫu nước đi xét nghiệm và phát hiện nước bị nhiễm Asen (Thạch tín) cao gấp 37 lần mức cho phép. Các gia đình khác cũng tự đưa mẫu nước của hộ mình đi xét nghiệm và kết quả mỗi nhà một khác nhau, song đều nhiễm Asen ở mức cao. Cá biệt, mẫu nước của gia đình anh Đào Ngọc Thanh (phòng 403) bị nhiễm Asen cao gấp 43 lần mức cho phép.

Người dân đã họp với Ban quản lý tòa nhà để yêu cầu Công ty CP Bất động sản Hà Nội chuyển sang dùng nước sạch của nhà máy nhưng không được đáp ứng. Ông Tô Minh Kiên, Tổ trưởng dân phố chung cư N01 cho biết, những lần nước bị bẩn trước đây, Ban quản lý thường giải thích là do quá trình thau rửa. Tuy nhiên, kết quả xét nghiệm cho thấy rõ là nhiễm Asen.

“Các hộ dân sẽ đấu tranh đến khi công ty này chuyển đổi hệ thông cung cấp nước sạch”, ông Kiên nói thêm.

Kết quả mẫu nước sạch được người dân tự mang đi xét nghiệm cho thấy hàm lượng Asen cao gấp 43 lần cho phép.

Trao đổi với VnExpress, ông Mai Hoàng Anh, Phó giám đốc Công ty CP Đầu tư Bất động sản Hà Nội cho biết, nguồn nước cung cấp cho chung cư N01 là nước giếng khoan và được xử lý bằng hệ thống lọc. Nước bẩn có thể phát sinh trong quá trình bảo trì đường ống. Công ty đã lấy mẫu nước để xét nghiệm, có sự giám sát của người dân và sau khi có kết quả sẽ trả lời.

“Chúng tôi không thể lấy kết quả xét nghiệm của người dân để đánh giá mức độ nước sạch, cần có nhiều cơ quan cùng tham gia thẩm định”, ông Hoàng Anh nói.

Theo Từ điển Bách khoa Dược học xuất bản năm 1999, Thạch tín là tên gọi chỉ nguyên tố Asen, đồng thời chỉ hợp chất oxit của Asen hoá trị III (As2O3). Chất này không gây mùi vị khó chịu khi có mặt trong nước ngay cả ở lượng đủ làm chết người, nên không thể phát hiện bằng cảm quan, và còn được gọi là “kẻ giết người vô hình”. Asen là chất rất độc, độc gấp 4 lần thuỷ ngân và tác động xấu đến hệ tuần hoàn, hệ thần kinh. Nếu bị nhiễm độc từ từ, mỗi ngày một ít, tuỳ theo mức độ bị nhiễm và thể tạng mỗi người, có thể xuất hiện nhiều bệnh như: rụng tóc, buồn nôn, sút cân, ung thư, giảm trí nhớ… Asen làm thay đổi cân bằng hệ thống enzim của cơ thể, nên tác hại của nó đối với phụ nữ và trẻ em là lớn nhất.

Read More

Lập bản đồ nước ô nhiễm thạch tín trên toàn quốc

Trong năm nay, Bộ Tài nguyên Môi trường sẽ điều tra chi tiết về tình trạng nhiễm asen tại tất cả các tỉnh nhằm lập bản đồ ô nhiễm chất này trên cả nước. Đây là một phần đề án giảm thiểu tác hại của asen trong nước sinh hoạt, vừa được Chính phủ duyệt kinh phí.

Đề án do Bộ Tài Nguyên Môi trường chủ trì, với sự tham gia của các Bộ Y tế, Nông nghiệp & Phát triển nông thôn, Xây dựng, sẽ được thực hiện từ nay đến hết năm 2008, với tổng kinh phí gần 17,66 tỷ đồng.

 

Bà Trần Thị Huệ, Trưởng phòng quản lý nước dưới đất thuộc Cục Quản lý tài nguyên nước, Bộ Tài Nguyên Môi trường, cho biết, tìm ra và áp dụng các giải pháp hạn chế tác hại của asen ở Việt Nam là một việc cần làm sớm ở Việt Nam. Các điều tra sơ bộ ở một số địa phương cho thấy, hàm lượng asen trong nước ngầm ở nhiều nơi vượt quá tiêu chuẩn cho phép đối với nước ăn uống và sinh hoạt, cao nhất là các tỉnh Hà Nam, Hà Nội, Hưng Yên, Hà Tây, Phú Thọ... Hàm lượng asen ở một số điểm cao gấp nhiều lần mức cho phép như Quỳnh Lôi (Hà Nội) gấp 30 lần, Lâm Thao (Phú Thọ) gấp 50-60 lần, Lý Nhân (Bình Lục, Hà Nam) gấp 50 lần. 

 

Riêng tại Hà Nội, 69% mẫu nước tầng trên và 48% mẫu nước tầng dưới được kiểm nghiệm có nồng độ asen cao hơn tiêu chuẩn. Tỷ lệ asen trong nước sông Hồng và các hồ khu vực ngoại thành cũng không đủ tiêu chuẩn để làm nước ăn uống và sinh hoạt.

 

Tuy nhiên, cho đến nay, các điều tra vẫn chỉ mới thực hiện ở một số địa phương, với các mẫu xét nghiệm còn ít, do đó chưa có một hình dung toàn diện về thực trạng nhiễm asen trong nguồn nước sinh hoạt trên cả nước. Đề án kể trên sẽ rà soát tình trạng này ở từng địa phương để khoanh vùng những nơi có lượng asen vượt tiêu chuẩn.

 

Theo bà Huệ, các cơ quan chức năng cũng sẽ điều tra ảnh hưởng của việc sử dụng nguồn nước nhiễm asen tới sức khỏe cộng đồng. Bộ Y tế từng khảo sát tình trạng sức khỏe dân cư ở 3 xã thuộc Hà Nam, nơi nguồn nước bị ô nhiễm thạch tín. Kết quả cho thấy hàm lượng asen trong tóc và nước tiểu ở họ cao hơn người bình thường. Mặc dù phần lớn các hộ mới sử dụng nước giếng khoan được 6 năm nhưng tỷ lệ ung thư chung có tăng theo thời gian; tỷ lệ biến đổi sắc tố da, sừng hóa, bệnh lý thai sản khá cao. Đây là các biểu hiện nhiễm độc asen mạn tính do dùng nguồn nước ô nhiễm thạch tín. Trong đề án mới này, việc điều tra sẽ toàn diện và kỹ càng hơn.

 

Tìm kiếm các giải pháp xử lý nước ô nhiễm và tuyên truyền cho người dân về bảo vệ nguồn nước cũng là một mục tiêu của dự án. Bà Huệ cho biết hiện có nhiều tổ chức quốc tế giới thiệu các kỹ thuật xử lý asen trong nước. Bộ Tài nguyên môi trường sẽ xem xét để lựa chọn những giải pháp hiệu quả và phù hợp nhất với điều kiện của Việt Nam.

 

Theo bà Huệ, các biện pháp đang được áp dụng hiện nay như lọc bể cát, dùng giàn mưa khá hiệu quả trong việc loại bỏ thạch tín. Tuy nhiên, ở các hộ gia đình, không phải lúc nào chúng cũng được áp dụng hiệu quả, do cách làm không chuẩn hoặc hàm lượng thạch tín quá cao (trường hợp này cần thay nguồn nước khác).

 

Điều tra tại một số xã ở Hà Nam cho thấy, phần lớn người dân sử dụng nước giếng khoan ở vùng ô nhiễm thạch tín đều có lọc, nhưng hơn 1/3 số mẫu nước sau lọc không đảm bảo tiêu chuẩn cho phép về hàm lượng asen.

Read More

Thạch tín đã tác động đến sức khỏe người dân

Qua khám lâm sàng 650 người dân, trong đó xét nghiệm cận lâm sàng cho 100 người ở 3 xã của tỉnh Hà Nam, Viện Y học lao động và vệ sinh môi trường đưa ra kết quả khiến nhiều người giật mình: 28,3% mắc bệnh da; 28 trường hợp thiếu máu liên quan đến nhiễm độc thạch tín (asen ) mãn tính.

Thông tin trên được công bố tại hội nghị tổng kết chương trình môi trường quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường giai đoạn 1998-2005, tổ chức ngày 16/6 tại Hà Nội. Theo nhiều đại biểu, tác hại của asen đã được nhắc đến nhiều, song ở Việt Nam hiện chưa có những ca bị nhiễm asen được báo cáo chính thức. Do đó người dân và ngay cả một số cấp quản lý cũng chưa thực sự quan tâm tới vấn đề này.

 

Một bệnh nhân bị sừng hóa ở bàn chân ở xã Hòa Hậu

Nghiên cứu của Viện Y học lao động và vệ sinh môi trường, tiến hành năm 2003 tại 3 xã Hòa Hậu, Bồ Đề, Vĩnh Trụ cho thấy, các bệnh ngoài da đối với người uống, nấu ăn và dùng nước ngầm từ các giếng khoan nhiễm asen, là thay đổi sắc tố da, nặng hơn nữa là sừng hóa ở lòng bàn tay, bàn chân. So sánh tỷ lệ ung thư ở 3 xã với trung bình quốc gia thì lệ ung thư các bộ phận tiêu hóa và tiết niệu tại 3 xã cao hơn các dạng ung thư khác. Mức độ asen ở tóc, nước tiểu của các bệnh nhân được xét nghiệm cận lâm sàng cũng cao hơn so với người dân khu vực khác.

Asen là nguyên tố có trong thiên nhiên, rải rác khắp nơi trong vỏ trái đất, nguồn nước ngọt và môi trường. Asen có thể thâm nhập vào nước qua nhiều đường như: sự hoà tan tự nhiên của khoáng chất và quặng, đặc biệt ở các vùng châu thổ có nhiều mỏ than; sử dụng thuốc trừ sâu, chất diệt côn trùng và cỏ dại; đổ các chất thải công nghiệp, nhất là trong quá trình làm thủy tinh, đồ gốm, thuộc da, sản xuất thuốc nhuộm và chất màu để pha sơn, chất bảo quản gỗ; chiết xuất và tinh lọc kim loại; đốt những nhiên liệu hoá thạch… Asen thâm nhập vào cơ thể chủ yếu qua thực phẩm, nước uống và không khí. Trong nước uống, asen không trông thấy được, không mùi vị, do đó nếu không có phương tiện thử, không thể biết. Sự phát hiện người nhiễm asen rất khó do những triệu chứng của bệnh phải từ 5 đến 15 sau mới xuất hiện. Nguồn: Ô nhiễm thạch tín trong nguồn nước sinh hoạt ở Việt Nam (do Unicef phát hành).

Ông Chander Badloe, Trưởng ban nước sạch và vệ sinh môi trường của Unicef tại Việt Nam, hôm qua khẳng định một trong 4 vấn đề cần quan tâm của Việt Nam trong cung cấp nước sạch là phát hiện và xử lý asen trong nước ngầm. Theo kết quả xét nghiệm asen do Unicef hỗ trợ Việt Nam từ 2001 đến 2004 tại 25 tỉnh thành thì Hà Nam đứng đầu vì mức độ ô nhiễm asen nghiêm trọng nhất. Trong 7.040 mẫu nước lấy từ giếng khoan, có tới 3.530 mẫu có hàm lượng lớn hơn 0,05 mg/l (hàm lượng asen cho phép trong nước uống của Việt Nam là 0,01 mg/l).

Theo các chuyên gia y tế, rất may thời gian sử dụng nước giếng khoan của người dân ở Hà Nam ngắn (dưới 10 năm), do đó những triệu chứng ngộ độc asen mãn tính ít rõ hơn. Khả năng giải quyết, giảm thiểu tác hại của asen đối với sức khỏe vì thế cũng cao hơn. Với những bệnh nhân nhiễm asen ở Hà Nam, giải pháp hữu hiệu nhất là chấm dứt sử dụng nguồn nước bị ô nhiễm.

Tuy nhiên, với Hà Nam , địa phương thỉnh thoảng lại bị hạn hán, nguồn nước mặt cạn kiệt, việc chấm dứt sử dụng nước ngầm ô nhiễm là không thể. Một lối thoát đơn giản, song đem lại hiệu quả cho vấn đề này, theo tiến sĩ Phạm Xuân Sử, Cục trưởng Thủy lợi, đó là sử dụng phương pháp sục khí, giàn mưa, bồn lắng, lọc…, vừa để khử sắt, vừa loại bỏ được asen trong nước.

Read More

Nước ngầm không xử lý dễ bị ô nhiễm asen

Khoảng 1/4 số hộ gia đình sử dụng trực tiếp nước ngầm không xử lý ở ngoại thành Hà Nội bị ô nhiễm Asen, tập trung nhiều ở huyện Thanh Trì và Gia Lâm. Tình trạng nhiễm độc Asen lâu ngày có thể gây ung thư hoặc hoặc viêm răng, khớp...

 Đó là số liệu được đưa ra trong dự án nghiên cứu về phân bố asen (As) trong đất và nước ở Hà Nội, do Cục Thủy lợi (Bộ Nông nghiệp) thực hiện, Sở Khoa học và Công nghệ thành phố vừa nghiệm thu.

Theo tiêu chuẩn mới công bố năm 2002 của Bộ Y tế, hàm lượng As trong nước ăn uống sinh hoạt nhỏ hơn 0,01 mg/l là đạt yêu cầu, so với tiêu chuẩn cũ là 0,05 mg/l. Nếu căn cứ theo tiêu chuẩn này, thì nước mặt trên địa bàn thành phố (ao hồ, sông ngòi...) bị ô nhiễm không đáng kể. Gần 96% trong tổng số 96 mẫu phân tích đạt tiêu chuẩn. Tuy nhiên, do toàn bộ nước sinh hoạt của Hà Nội lấy từ nước ngầm, nên việc đánh giá hàm lượng As trong nước ngầm mới có tính chất quyết định.

Kết quả điều tra hơn 3.000 hộ gia đình cho thấy, ở nội thành Hà Nội, phần lớn các gia đình sử dụng nguồn nước sạch từ hệ thống cấp nước của thành phố. Loại nước này đã được xử lý nên đảm bảo chất lượng cho ăn uống sinh hoạt. Ở ngoại thành, những nơi có trạm cấp nước tập trung, nguồn nước bị nhiễm As cũng không đáng kể. Song đáng lo ngại là những gia đình sử dụng giếng khoan qua hệ thống xử lý đơn giản tại gia đình (tỷ lệ nhiễm As khoảng 5%) hoặc không qua xử lý (nhiễm 26%).

Hiện ở Việt Nam chưa phát hiện loại bệnh nào có liên quan đến asen, song theo nhiều nghiên cứu của thế giới, người uống nước ô nhiễm asen lâu ngày sẽ có triệu chứng đầu tiên như có các đốm sẫm màu trên thân thể hay đầu các chi, đôi khi gây niêm mạc trên lưỡi hoặc sừng hoá trên bàn tay, bàn chân. Asen có thể gây ung thư gan, phổi, bàng quang và thận, gây bệnh tim mạch, cao huyết áp...

Theo tiến sĩ Phạm Xuân Sử, chủ nhiệm đề tài, một điều đáng chú ý là mặc dù nước ngầm thô (chưa qua xử lý) lấy lên từ lòng đất ở cả nội và ngoại thành đều có tỷ lệ nhiễm As cao, song khi qua xử lý giàn mưa tại nhà máy, hoặc qua khâu xử lý đơn giản tại hộ gia đình (mục đích để loại bỏ sắt), đa số các mẫu đều đạt tiêu chuẩn asen cho phép.

Chẳng hạn, trong số 71 mẫu nước ngầm thô được phân tích, chỉ có 50% giếng có hàm lượng As nhỏ hơn 0,01 mg/l, nhưng sau khi qua xử lý tại trạm cấp nước tập trung, trên 81% mẫu đạt tiêu chuẩn của Bộ Y tế. Một phần lớn mẫu còn lại ở mức nhỏ hơn 0,05 mg/l, tức là đạt tiêu chuẩn cũ trước đây và hiện nay nhiều nước vẫn đang áp dụng tiêu chuẩn này.

Chính vì vậy, các nhà nghiên cứu khuyến cáo có thể tận dụng ngay công nghệ xử lý sắt trong nước ngầm hiện nay để loại bỏ asen. Các gia đình không có điều kiện dùng nước máy mà phải dùng nước giếng khoan nên xử lý nước bằng phương pháp sục khí, giàn mưa, bồn lắng, lọc..., vừa để khử sắt, vừa loại bỏ được asen trong nước.

Trước kia, đã có nhiều nghiên cứu về vấn đề ô nhiễm Asen ở Hà Nội. Song nghiên cứu của Cục Thuỷ lợi là dự án điều tra có hệ thống và chi tiết nhất. Nghiên cứu đã khoanh vùng những nơi bị ô nhiễm asen trên địa bàn thành phố, tạo điều kiện thuận lợi cho việc quy hoạch những dự án khai thác và sử dụng nước. Theo đó, nước ngầm tại hầu hết các quận huyện của thành phố (trừ Sóc Sơn) đều có biểu hiện ô nhiễm asen, trong đó khu vực có nguy cơ ô nhiễm cao hơn là phía Nam thành phố và Gia Lâm.

Ông Đỗ Hoàng Ân, Phó chủ tịch UBND thành phố Hà Nội, Chủ tịch Hội đồng nghiệm thu, đề nghị các nhà nghiên cứu phân tích sâu hơn về những vùng cần hạn chế khai thác nước ngầm, và có thêm những đánh giá tại khu vực phía bắc sông Hồng (ít được đề cập trong báo cáo), cũng như đưa ra những giải pháp mạnh hơn, chi tiết hơn cho việc xử lý triệt để asen. Ông Ân cũng cho biết sẽ xem xét việc nâng cấp các nhà máy nước hiện nay để kết hợp xử lý sắt, asen, amoni..., chứ không tách thành từng hạng mục xử lý riêng, gây tốn kém.

Read More

Nước giếng ĐB sông Hồng nhiễm thạch tín gấp 50 lần cho phép

Hơn 11 triệu người sử dụng nước giếng trong vùng châu thổ sông Hồng, gần Hà Nội, đang có nguy cơ nhiễm thạch tín (asen) tiềm ẩn, với nồng độ chất này trong nước uống trung bình cao gấp 50 lần tiêu chuẩn cho phép của Bộ Y tế Việt Nam.

Giếng là nguồn nước sinh hoạt chính của dân cư đồng bằng sông Hồng.

Trên tạp chí Khoa học và Kỹ thuật Môi trường của Hội hoá học Mỹ, nhóm nghiên cứu của Michael Berg thuộc Viện Hoá học Môi trường Thuỵ Sĩ kết hợp với Đại học Khoa học Tự nhiên Hà Nội, cho biết họ đã phát hiện nồng độ thạch tín trong 69 giếng nước vượt quá chỉ số trung bình 50 microgam/lít (tiêu chuẩn nước ăn uống của Bộ Y tế), mức tối đa là 3.000 microgam/lít. Mặc dù vậy, đến nay chưa có một ca nhiễm độc nào được chính thức công bố.

"Ở vùng nông thôn, nước chưa qua xử lý được sử dụng trực tiếp làm nước uống. Hàng triệu người hoàn toàn không biết họ có nguy cơ bị nhiễm độc", Michael Berg khẳng định.

Một trường hợp nước nhiễm thạch tín tương tự mới được phát hiện tại một vùng nằm giữa Ấn Độ và Bangladesh, được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đánh giá là "vụ nhiễm độc dân cư lớn nhất trong lịch sử".

Thạch tín với liều nhỏ có thể gây những căn bệnh ngoài da, các rối loạn thần kinh và tim mạch. Về lâu dài, tiếp xúc với thạch tín nhiều sẽ làm tăng nguy cơ ung thư. Với liều cao, thạch tín có thể gây tử vong.

Để an toàn với nguồn nước mà gia đình mình đang sử dụng, bạn bắt buộc phải xử lý nước triệt để để tránh khỏi bị nhiễm độc thạch tín (asen) gây hại cho cơ thể về lâu về dài. Hãy liên hệ ngay để được tư vấn và đưa ra giải pháp tốt nhất cho nguồn nước của gia đình bạn.

Read More